Định hướng chiến lược số và năng lực số: Chìa khóa thúc đẩy chuyển đổi số tại các ngân hàng thương mại Hải Phòng

Chuyển đổi số đang trở thành yêu cầu tất yếu đối với ngành ngân hàng trong bối cảnh nền kinh tế số phát triển mạnh mẽ. Không chỉ dừng lại ở việc triển khai các ứng dụng ngân hàng trực tuyến hay thanh toán không dùng tiền mặt, chuyển đổi số ngày nay đòi hỏi sự thay đổi toàn diện về mô hình quản trị, quy trình vận hành, khai thác dữ liệu và trải nghiệm khách hàng.

Trong quá trình đó, một câu hỏi quan trọng được đặt ra là: điều gì quyết định sự thành công của chuyển đổi số tại các ngân hàng thương mại?

Nghiên cứu của tác giả Nguyễn Thị Bích Thảo đã tiếp cận vấn đề này từ góc độ chiến lược quản trị, tập trung phân tích mối quan hệ giữa định hướng chiến lược số, năng lực số và mức độ chuyển đổi số tại các ngân hàng thương mại trên địa bàn Hải Phòng. Kết quả nghiên cứu cho thấy thành công của chuyển đổi số không đến từ việc đầu tư công nghệ đơn lẻ mà phụ thuộc rất lớn vào khả năng chuyển hóa các định hướng chiến lược thành năng lực thực thi trong tổ chức.

Theo nghiên cứu, định hướng chiến lược số được cấu thành bởi bốn yếu tố quan trọng gồm: tầm nhìn lãnh đạo, định hướng đầu tư công nghệ, định hướng khách hàng số và định hướng đổi mới sáng tạo. Đây là những nhân tố phản ánh mức độ ưu tiên của tổ chức đối với quá trình số hóa và khả năng phân bổ nguồn lực cho các sáng kiến chuyển đổi số.

Để kiểm định mô hình nghiên cứu, tác giả đã thực hiện khảo sát 250 cán bộ và nhân viên đang làm việc tại các ngân hàng thương mại trên địa bàn Hải Phòng, kết hợp với phỏng vấn sâu các chuyên gia và nhà quản lý phụ trách chuyển đổi số. Dữ liệu được phân tích bằng mô hình PLS-SEM nhằm đánh giá mức độ tác động của từng nhân tố đến năng lực số và kết quả chuyển đổi số.

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng cả bốn thành phần của định hướng chiến lược số đều có ảnh hưởng tích cực đến năng lực số của ngân hàng. Trong đó, định hướng khách hàng số là yếu tố có tác động mạnh nhất với hệ số β = 0,276; tiếp theo là định hướng đầu tư (β = 0,245), định hướng đổi mới sáng tạo (β = 0,227) và tầm nhìn lãnh đạo (β = 0,127). Điều này cho thấy trong môi trường cạnh tranh hiện nay, nhu cầu nâng cao trải nghiệm khách hàng đang trở thành động lực quan trọng nhất thúc đẩy các ngân hàng phát triển năng lực số.

Một phát hiện đáng chú ý của nghiên cứu là năng lực số đóng vai trò trung gian quyết định, kết nối giữa chiến lược và kết quả chuyển đổi số. Năng lực số không chỉ bao gồm hạ tầng công nghệ, dữ liệu và nhân lực mà còn bao hàm khả năng quản trị rủi ro số và bảo đảm an toàn thông tin. Kết quả phân tích cho thấy năng lực số có tác động mạnh đến mức độ chuyển đổi số với hệ số β = 0,420 – mức ảnh hưởng cao nhất trong toàn bộ mô hình nghiên cứu.

Theo tác giả, đây chính là cơ chế “truyền dẫn” giúp biến ý chí chiến lược thành kết quả thực tiễn. Một ngân hàng có chiến lược số rõ ràng nhưng thiếu năng lực triển khai sẽ khó đạt được hiệu quả chuyển đổi số thực chất. Ngược lại, khi năng lực số được xây dựng đồng bộ, các mục tiêu chiến lược có thể được hiện thực hóa thông qua việc số hóa quy trình, khai thác dữ liệu hiệu quả và nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng.

Nghiên cứu cũng phản ánh những đặc thù của Hải Phòng – trung tâm logistics và cảng biển lớn của cả nước. Trong bối cảnh hoạt động xuất nhập khẩu và thương mại quốc tế phát triển mạnh, nhu cầu về các dịch vụ tài chính số, thanh toán xuyên biên giới và tài trợ chuỗi cung ứng ngày càng gia tăng. Chính áp lực từ thị trường và khách hàng đã tạo động lực để các ngân hàng đẩy nhanh quá trình chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Bên cạnh đó, nghiên cứu nhấn mạnh vai trò của quản trị rủi ro số trong hoạt động ngân hàng hiện đại. Khi các giao dịch trực tuyến phát triển nhanh chóng, nguy cơ tấn công mạng, rò rỉ dữ liệu và gian lận tài chính cũng gia tăng tương ứng. Vì vậy, việc tích hợp quản trị rủi ro số và an toàn thông tin vào năng lực cốt lõi của tổ chức được xem là điều kiện tiên quyết để bảo đảm chuyển đổi số diễn ra an toàn và bền vững.

Từ các kết quả nghiên cứu, tác giả đề xuất các ngân hàng thương mại cần ưu tiên phát triển hệ thống dữ liệu tập trung, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực số, tăng cường đầu tư cho an ninh mạng và xây dựng các dịch vụ tài chính số chuyên biệt phục vụ doanh nghiệp logistics, xuất nhập khẩu. Đồng thời, lãnh đạo các đơn vị cần đóng vai trò điều phối và tháo gỡ các rào cản trong quá trình triển khai chuyển đổi số nhằm bảo đảm chiến lược được thực thi hiệu quả trong thực tế.

Nghiên cứu không chỉ góp phần bổ sung bằng chứng thực nghiệm về mối quan hệ giữa chiến lược số và chuyển đổi số trong lĩnh vực ngân hàng mà còn cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho việc xây dựng các chương trình chuyển đổi số bền vững tại Việt Nam trong giai đoạn tới. Trong bối cảnh ngành ngân hàng đang trở thành hạ tầng cốt lõi của nền kinh tế số, việc phát triển năng lực số toàn diện sẽ là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và khả năng thích ứng của các tổ chức tài chính trước những thay đổi nhanh chóng của môi trường công nghệ.